Sintezni projekat 2016/2017
AMBIJENTALNI SCENSKI PROSTORI SUBOTICE
Ovogodišnji sintezni projekat će biti posvećen identifikaciji, proučavanju, vrednovanju i novom kreativnom čitanju specifičnih objekata i prostora grada Subotice, koji će biti okvir za umetničke projekte studenata – zajedničke, grupne i individualne.
Subotica je izabrana kao polje istraživanja i kao mesto realizacije sinteznog projekta, budući da ima izuzetno bogatu pozorišnu i scensku savremenu istoriju, kao i da je danas prostor veoma značajne scenske produkcije u kome deluju tri profesionalne kuće: Народно позориште – Narodno kazalište – Népszínház, Kosztolányi Dezső Színház (Pozorište Deže Kostolanji) i Дечје позориште – Szabadkai Gyermekszínház – Dječje kazalište, kao i sve značajniji međunarodni pozorišni festival Desire Central Station.
Istovremeno, Subotica je i mesto izgradnje novog pozorišnog objekta, za Народно позориште – Narodno kazalište – Népszínház, nastalog rekonstrukcijom adaptacijom i dogradnjom najstarije pozorišne zgrade u Srbiji, koja je 1854. godine izvedena po projektu arhitekte Janoša Škultetija (Scultety János). Ovo pozorište svojim delovanjem, repertoarom i organizacijom odražava neposredno temeljne karakteristike grada Subotice: različitost nacionalnih kultura, tradicija, nasleđa, jezika, pa i načina života. Istovremeno, Subotica je kroz istoriju, a posebno u XX veku, bila primer mogućih korelacija, saradnje i sinteze, vrednosti koje predstavljaju imperativ današnjeg shvatanja društva, pa Народно позориште – Narodno kazalište – Népszínház možemo posmatrati i kao savremenu kulturnu paradigmu.
Specifičnu naučno-istraživačku podlogu za studente predstavlja specijalistički rad Renate Balzam pod naslovom Javni objekti i javni prostori Subotice kao ambijentalne pozornice KPGT-a, koji je 2014. godine ona odbranila na Departmanu za arhitekturu i urbanizam Fakulteta tehničkih nauka. Renata Balzam je izvršila opsežno primarno istraživanje svih lokacija na kojima su održavane pozorišne predstave u Subotici, između 1985. i 1995. godine, kojim je otvorila niz problemskih pitanja vezanih za složeni odnos pozorišta i grada, u istorijskom, ekonomskom, urbanističkom, kulturalnom, umetničkom, društvenom, političkom, pa i ideološkom smislu. Ishodi njenog istraživanja predstavljaju inspirativnu i provokativnu stvaralačku temu.
Ilustracija Nina Papić
FAZA INICIJACIJA
Inicijacija je prva faza sinteznog projekta, realizovana kroz intezivne pripremne radionice održane u periodu od 17. do 19. oktobra 2016. godine u Scenlab-u. Cilj inicijacije bilo je uspostavljanje komunikacija i građenje odnosa prema prostoru za kolektivni, grupni i individualni rad.
Fazu rada INICIJACIJA vodili su Daniela Dimitrovska i Vladimir Ilić.
FAZA ISTRAŽIVANJE
Drugu fazu rada predstavlja istraživanje kojima su, na bazi rada Renate Balzam, kao i svih raspoloživih izvora, studenti, najpre zajednički, zatim u grupama, i, najzad, individualno proučili prostorne i scenske potencijale Subotice. Istraživanje obuhvata identifikaciju i kritičku analizu prostora koji je korišćen za scenske događaje, kao i onih koji nose izražen scenski potencijal. Istraživanje je sprovedeno u tri koraka.
Fazu rada ISTRAŽIVANJE vodili su Milica Stojšić i Karl Mičkei.
PRVI KORAK
Prvi korak obuhvata zajednički rad čitave generacije i odnosi se na Suboticu u celini, istorijat, teritoriju, klimu, fizičku strukturu, kulturno nasleđe, ambijentalni karakter, kao i sve ostale urbanističke karakteristike koje predstavljaju stalni okvir gradskog života. Posebna pažnja će biti posvećena promenama i promenljivosti grada, kao i faktorima koji ih prouzrokuju (političkim, ekonomskim, tehnološkim, kulturalnim, estetičkim…). Ishod prve faze istraživanja je tematska mapa Subotice, praćena svim relevantnim istraživačkim rezultatima.
Arhitektura
Osnovna tema istraživanja su arhitektura i scenski potencijal prostora Subotice. Analizirajući stilove izgradnje i istoriju objekata, došli smo do zaključka da grad Subotica poseduje veliki broj vanteatarskih prostora za različite produkcije i život scenskih događaja. Dolaskom grupe KPGT, krajem XX veka, grad u potpunosti oživljava i dobija potpuno novu energiju. Svojim delovanjem osvajaju prostore trgova, dvorišta, plaže i sakralnih objekata. Tokom izvođenja predstava, identitet Subotice se menjao i gradski prostori su bili pretvarani u jednu veliku pozornicu.
Memorija
Memorija Subotice se može podeliti na ličnu i kolektivnu memoriju. Kolektivnu memoriju grada prikazali smo kroz hronoloski poređane činjenice koje smatramo da su značajne za stanovnike Subotice. Izabrali smo tri najbitnije kategorije: istoriju, kulturu i društvo i pokušali smo da svaki događaj ili pojam svrstamo u jednu od ove tri kategorije. To nam nije pošlo za rukom jer smo shvatili da je sve međusobno povezano i da bi moglo da se svrsta u svaku od navedenih kategorija. Naš zaključak je da jedno bez drugog ne bi postojalo i da se memorija Subotice prožima kroz sve. Ličnu memoriju smo prikazali na osnovu generacije, kroz animirani gif i naš doživljaj Subotice.
Multikulturalnost
U istraživanju fenomena multi-kulturalnosti i tradicije oblasti grada Subotice, zaključeno je da je to mesto sa preko deset različitih nacionalnosti koje su se tu naseljavale još od 18. veka. Ova raznolikost u etničkom i kulturološkom smislu se oslikava na način života grada kroz razne manifestacije, njegovu arhitekturu, politiku kao i samu memoriju grada, koja leži na stubovima tolerancije i kulturnog prožimanja. Jedna od tema vodilja kroz istraživanje je bila delovanje umetničkog kolektiva KPGT, na čelu sa Ljubišom Ristićem. Istraživanje je zaključeno sa tezom da u Subotici nisu naglašene razlike u nacionalnosti, već da svi narodi čine biće jednakih prava.
Ključne reči: multi-kulturalnost, tradicija, tolerancija, manjine, istorija, memorija, arhitektura, kulturne manifestacije, KPGT.
Avangarda
Proces istraživanja subotičke avangarde
Četiri studenta su istraživala polje avangardne umetnosti na području Subotice, uz prateće datume i događaje koji su inicirali pokret baš u ovom gradu. Početak istraživanja se odnosio na oglašavanje subotičke avangarde – dadaiste iz 1922. godine i subotičke matineje (matineja (franc. matinée), koncertna, filmska i sl. priredba ili svečanost).
Dalje istraživanje nadovezalo se na ’60, ’70 i ’80 godine prošlog veka, umetničke grupe i pokrete koji su delovali u domenu avangardne umetnosti. Grupe koje su privukle najveću pažnju istraživanja su BOSH + BOSH i KPGT. Istraživanjem je obuhvaćena pojava avangarde u svim poljima umetnosti, ne samo u vizuelnoj, već i u muzici i književnosti.
Ključni pojam koji se istakao jeste „NEZAVISNI KOLEKTIV“, njime su se studenti vodili tokom istraživanja.
Politika
Prva faza sinteznog projekta podrazumevala je upoznavanje sa različitim aspektima grada Suboticei njihovu sledeću podelu(arhtektura,geografski položaj,avangarda,gradska kuća-vlast,mediji).
U istraživanju pojam politika sagledan je kroz četiri važna perioda državne tranzicije i preobražaja(SFRJ,SRJ,SCG,RS). Uži kontekst ovog pojma povezan je sa politikom grada Subotice,kog karakterišu česte promene gradonačelnika i multietnički karakter gradske strukture. Jedna od tema koja je bitno uticala na sagledavanje političkog kontekste Subotice je delovanje umetničkog kolektiva KPGT-a na čelu sa Ljubišom Ristićem. Ova faza istraživanja zaključena je sa time da je politika u Subotici oduvek bila inicijalni faktor koji utiče na kreiranje kulturnih dešavanja i dobijena opšta slika o gradu, koja će poslužiti za dalje istraživanje.
DRUGI KORAK
ALEKSANDAR POPOVIĆ (Grupa: Kristina Kovacević, Milana Trifunjagić i Ognjan Sucević)
Aleksandar Popović je rođen na Ubu 1929. godine, a preminuo 1996. Rodonačelnik je moderne srpske dramaturgije druge polovine XX veka. Bio je jedan od najznačajnijih dramskih pisaca u to vreme. Pisao je komedije i satire, drame za decu, scenarija za TV serije i drame. Pesnik predgrađa, poniženih i uvređenih, jedan od retkih autentičnih levičara ovog podneblja. Podjednako su ga hvalili i osporavali, a sam se lično nije trudio da se ikome dopadne. Završio je na Golom otoku jer se, kako je govorio, nije slagao sa trenutnom politikom. Njegovih sedam drama je bilo zabranjeno, ali je ipak svh tih sedam drama odigrano tokom njegovog života. Pozorište je bilo njegov makro i mikro kosmos. Osim u pozorištu, značajan doprinos ima i na radiju, teeviziji, kao i na filmu.
GORAN STEFANOVSKI (Grupa: Luna Salamon, Dunja Zarić i Nataša Derikonja)
Goran Stefanovski je makedonski pisac, dramaturg, scenarista i esejista. Rođen je u Bitolju 1952. godine. Diplomirao je engleski jezik i književnost u Skoplju, dramaturgiju i pozorišnu režiju u Beogradu, gde je i magistrirao. Karakteriše ga specifičan način pisanja koji podrazumeva drame sačinjene od dužih i kraćih scena od kojih svaka scena ima svoju priču, odnosno situaciju, sukob, ekspoziciju, zaplet i rešenje. U dramama se bavi političkim problemima i temom kulturnog identiteta koji je zasnovan na preispitivanju porekla i tradicije. Veoma je važna saradnja Stefanovskog i Unkovskog. 1971. oni pocinju da sarađuju i pronalaze se po senzibilitetu i idejama. Jasno određeni prostorno-vremenski odnosi njegovih drama postaju bitna karakteristika ovog autora.
MIROSLAV KRLEŽA (Grupa: Milica Mirković, Jelena Vasiljević i Slobodan Cvetković)
Miroslav Krleža (07.jul 1893 – 29. decembar 1981. Zagreb) je Hrvatski književnik i enciklopedista. Osniva Jugoslovenski leksikografski zavod u zagrebu 1950. godine, koji se posle njegove smrti preimenuje u Leksikografski zavod Miroslav Krleža. 1967. godine piše i objavljuje Deklereraciju o nazivu i položaju hrvackog književnog jezika. I ako se zalagao za komunizam, a onda i za socrealizam, zbog ovog dokumenta ga proglašavaju nacionalistom i izbacuju ga iz Saveza komunista hrvacke.Najpoznatije i najigranije drame su ”U agoniji” , ”Gospoda Glembajevi” i ”Leda”. Glavna tema njegovih drama su problemi društva, socijalne vrednsti i društveni poredak.
FERENC DEAK (Grupa: Zoja Erdeljan, Lara Bunčić i Filip Sćekić)
DUŠAN JOVANOVIĆ (Grupa: Maja Ivanović, Nina Papić i Tamara Brkljač)
U drugoj fazi istraživanja, obrađivan je opus Dušana Jovanovića kao dramskog pisca i reditelja. On je rođen 1939. godine i u toku svog života je menjao mesta boravka (Beograd, Skoplje i Ljubljana u kojoj i danas živi) što je znatno uticalo na tematiku njegovog stvaralaštva. Način na koji piše kao dramski pisac se odlikuje odnosom pojedinaca prema vladajućem sistemu i obrnuto. Što se tiče tema nejgovih dela one variraju od dokumentovanja ličnih sečanja, refleksija na ratove sa prostora Balkana do intiminih priča pojedinaca iz marginalizovanih društvenih grupa. Jovanović eksperimentiše sa formama drame i rečima, u svojim režijama čita dramske klasike na drugačiji način. Bitan uticaj na njegov rad imalo je prijateljstvo i saradnja sa Ljubišom Ristićem, sa kojim i osniva umetnički kolektiv KPGT-a. Dušan piše politički, ludistički, aktuelno i provokativno.
Ključne reči: drama, politika, ludizam, KPGT, Ljubiša Ristić, lično, aktuelno, provokacija, pojedinac, kolektiv
TREĆI KORAK
Treći korak čini individualni rad svakog studenta, posvećen jednom izabranom konkretnom prostoru unutar prostorne celine koja je istraživana grupno, kao i jednom dramskom delu autora čiji je opus bio tema grupnog rada. Dramsko delo u konkretnom prostoru biće, u četvrtoj fazi (PREDSTAVA) tema individualnog rada.
Dunja Zarić
Filip Šćekić
Jelena Vasiljević
Kristina Kovačević
Lara Bunčić
Luna Šalamon
Maja Ivanović
Milana Trifunjagić
Nataša Derikonja
Milica Marković
Nina Papić
Ognjen Sučević
Slobodan Cvetković
Tamara Brkljač
Zoja Erdeljan
FAZA PROSTOR
Treću fazu rada predstavlja proces projektovanja objekta – efemerne arhitektonske strukture kojim se konkretni prostor Subotice, izabran u trećem koraku ISTRAŽIVANJA, prilagođava potrebama izvođenja pozorišnih predstava iz ukupnog dramskog opusa autora koji je istražen u drugom koraku ISTRAŽIVANJA.
Fazu rada PROSTOR vodili su Aleksandra Pešterac i Višnja Žugić.
Dunja Zarić
Filip Šćekić
Jelena Vasiljević
Kristina Kovačević
Lara Bunčić
Luna Salamon
Maja Ivanović
Milana Trifunjagic
Milica Mirković
Nataša Derikonja
Nina Papić
Ognjen Sučević
Slobodan Cvetković
Tamara Brkljač
Zoja Erdeljan
FAZA PREDSTAVA
Četvrtu fazu rada predstavlja proces kreiranja dizajna scene za dramsko delo izabrano i proučeno u trećem koraku ISTRAŽIVANJA, a u efemernom objektu koji je ishod treće faze projekta – PROSTOR.
Dizajn scene se dominantno odnosi na scenografiju, ali obuhvata i kostimografiju, kao i koncepcijska rešenja dizajna svetla i dizajna zvuka. Koncept rešenja dizajna scene je zasnovan na rediteljskom konceptu, koji je lično rešenje studenta, ili zasnovan na rediteljskom konceptu nekog konkretnog autora (aktuelnog – na osnovu direktne komunikacije sa autorom, ili iz istorije – na osnovu dokumentacije). Dizajn scene obuhvati rešenje organizacije i artikulacije prostora, sve scenske slike i scenske promene, kao i načelni tretman likova (aktera).
Fazu rada PREDSTAVA vodili su Daniela Dimitrovska i Darinka Mihajlović.
Dunja Zarić
Filip Šćekić
Jelena Vasiljević
Kristina Kovačević
Lara Bunčić
Luna Salamon
Maja Ivanović
Milana Trifunjagic
Milica Mirković
Nataša Derikonja
Nina Papić
Ognjen Sučević
Slobodan Cvetković
Tamara Brkljač
Zoja Erdeljan
FAZA DOGAĐAJ
Petu fazu projekta predstavlja rad na koncepciji, kreaciji, pripremi, izvođenju i dokumentovanju originalnog umetničkog dela u oblasti scenskog dizajna. Zadatak studenata je bio da na osnovu sprovedenog teorijskog i umetničkog istraživanja vezanog za sve prethodne faze rada, u prostoru objekta Народно позориште – Narodno kazalište – Népszínház u izgradnji izvedu zajedničko umetničko delo.
Rad je izveden u formi višemedijske prostorne intervencije, uz upotrebu scenskih sredstava, i sadrži performativne elemente. Rad je celina formirana od više grupnih umetničkih intervencija, koje je u tesnoj međusobnoj vezi. Rad u celini ima zajednički naziv „Na gradilištu, ponovo“, koji je uspostavljen u toku istraživačkog i stvaralačkog procesa. Prostor realizacije rada ima direktan uticaj kako na forme izražavanja i tehničko-produkcijske aspekte, tako i na sadržaj rada (radova) u užem i širem smislu.
Fazu rada DOGAĐAJ vodili su Milica Stojšić i Dragana Vilotić.
Promo materijal
Fotografije
Fotografije: Luna Šalamon
FAZA DOKUMENTACIJA
Izložba 254 dana retrospektivnog je karaktera i ilustruje procese i ishode sinteznog projekta studenata treće godine osnovnih studija u školskoj 2016/17. godini. Povezujući četiri predmeta – Arhitekturu scene 3, Tehniku scene 3, Dizajn scene 3 i Umetničke prakse scenskog dizajna, a u okviru šest faza rada i uz upotrebu različitih medijskih sredstava kao što su crtež, model, maketa, fotografija ili tekst, studenti ovom izložbom prikazuju složen proces edukacije inženjerskog i umetničkog karaktera u oblasti scenskog dizajna. Tema sinteznog projekta bili su ambijentalni scenski prostori Subotice – iskustva neposredne prošlosti, a naziv izložbe govori o broju dana koje su studenti proveli radeći na ovom projektu
(Koncept i dizajn plakata: studenti generacije 2014/15, 2017.)
